
Nkisi nkonde-beeld (Yombe? Kakongo?) - EO.0.0.7943
1st quarter of the 19th century. Wood (Canarium schweinfurthii). RD Congo. Registered in 1912. Collected by A. Delcommune (in 1878).
Deze nkisi nkonde was aanvankelijk eigendom van Ne Cuco - een van de grote chefs van de stad Boma, en een man met wie de Belgische factorijbeheerder Alexandre Delcommune een conflict had.
Het belang van deze nkisi was niet gering. Toen de mannen van Delcommune het beeld in beslag namen, voelde dat voor de Kongo-leiders bijna aan als een gijzeling. Ne Cuco was zelfs bereid losgeld te betalen om het beeld terug te krijgen.
Delcommune was goed bekend met deze in heel de streek befaamde fetisj: hij had er in het verleden zelf een beroep op gedaan. Op aanraden van een plaatselijke beambte was er toen een dure ‘verhuur’ van het beeld afgesproken. De jonge Belg wilde het beeld gebruiken om deserteurs op te sporen die voor hem op de loop waren gegaan.
Delcommune speelde in op de angst die de nkisi opwekte om de bevolking onder druk te zetten om de deserteurs aan hem uit te leveren - wat vervolgens ook daadwerkelijk gebeurde.
De nkisi diende geactiveerd te worden door een nganga (waarzegger, traditionele genezer), die daarvoor uiteraard vergoed moest worden. De nganga sloeg op ceremoniële wijze een metalen spijker in de nkisi. Wanneer de spijker bleef zitten, aldus het verslag van Delcommune, was het verzoek van de ‘cliënt’ geaccepteerd. Wanneer de spijker viel, moest daaruit echter besloten worden dat de nkisi het verzoek afwees.